Прыпяць каля Мазыра зноў б’е рэкорды малаводдзя. Што адбываецца з ракой

Прыпяць каля Мазыра 6 кастрычніка апусцілася да адзнакі −4 сантыметры адносна нуля гідрапоста. Паводле архіва сэрвісу Allrivers, які выкарыстоўвае даныя Белгідрамета, гэта найніжэйшы ўзровень вады, зафіксаваны ў гэты дзень за ўвесь перыяд назіранняў.

Чытайце таксама: Прыпяць у Мазыры абмялела яшчэ мацней: цяпер па рэчышчы ракі ходзяць пешшу

Пра гэта піша «Штодзень».

Для параўнання, сярэдні ўзровень Прыпяці ў Мазыры 6 кастрычніка складае каля 79 сантыметраў, а ў 2008 годзе ў гэты дзень ён даходзіў да 185 сантыметраў.

Пры гэтым цяперашняя адзнака не з’яўляецца абсалютным рэкордам малаводдзя для Прыпяці. Самы нізкі ўзровень у архіве Allrivers зафіксавалі 11 верасня 2015 года — мінус 21 сантыметр.

Рака не паспела аднавіцца пасля лета

Нізкі ўзровень Прыпяці звязаны не толькі з надвор’ем непасрэдна ў Мазыры.

Прыпяць пачынаецца на Валынскім Палессі ва Украіне і прыкладна праз 204 кіламетры перасякае беларускую мяжу. У яе басейн уваходзіць вялікая тэрыторыя з мноствам прытокаў — Стоходам, Стырам, Тур’ёй, Гарынню, Случчу, Убарцю, Сцвігай і іншымі рэкамі.

Таму стан Прыпяці ў Беларусі шмат у чым залежыць ад таго, колькі вады назапашваецца вышэй па цячэнні. Калі ўкраінская частка басейна перажывае працяглае малаводдзе, гэта адбіваецца і на беларускай тэрыторыі.

Украінскі гідраметцэнтр паведамляў пра гідралагічную засуху ў басейне Прыпяці. Малаводдзе на асобных участках пачалося яшчэ вясной. У чэрвені яно ўжо ахапіла Прыпяць каля Рычыцы і Любязя, а таксама Стоход.

У канцы верасня ўкраінскія сіноптыкі папярэджвалі, што на рэках Валынскай, Ровенскай і Жытомірскай абласцей узроўні вады могуць апусціцца да найніжэйшых значэнняў за ўвесь перыяд назіранняў. На малых рэках месцамі сцёк мог амаль спыніцца.

Для Прыпяці гэта асабліва адчувальна, бо рака залежыць ад ападкаў, грунтовых вод, балот і невялікіх прытокаў. Пасля сухога і гарачага лета вадаёмы і балотныя масівы не паспяваюць аднавіць запасы вады, а рака ўваходзіць у восень ужо з дэфіцытам.

Чытайце таксама: Услед за Прыпяццю: Дняпро пад Гомелем паказалі на кадрах — рака моцна абмялела

Малаводдзе бачна і ў самім Мазыры

Пра тое, што Прыпяць у Мазыры працягвае мялець, BGmedia ўжо паведамляла раней. Жыхары горада звярталі ўвагу не толькі на спякоту і адсутнасць ападкаў, але і на больш даўнія змены Палесся — асушэнне балот, змяненне воднага рэжыму і высечку лясоў.

У жніўні фатограф Віталь паказаў у Instagram, як выглядае Прыпяць каля вяслярнай базы на вуліцы Савецкай. На кадрах было відаць, наколькі далёка вада адступіла ад звыклай берагавой лініі. Падобныя здымкі публікаваў і мясцовы праўладны блогер Аляксей Астапенка.

Тады некаторых мазырчан здзівіў выгляд ракі, хоць сезонныя ваганні ўзроўню для Прыпяці — звычайная з’ява.

На раніцу 17 жніўня ўзровень вады на гідрапосце ў Мазыры складаў −7 сантыметраў адносна нуля паста. Гэта было блізка да гістарычных мінімальных значэнняў, але рэкорд 2015 года — −21 сантыметр — тады не быў перасягнуты.

Акрамя таго, падзенне ўзроўню ў той перыяд пачало запавольвацца. Таму гаварыць пра новы абсалютны антырэкорд падстаў не было.

Цяпер жа паказчык −4 сантыметры зафіксаваны менавіта 6 кастрычніка, што стала рэкордам для гэтай даты.

Некаторыя жыхары Мазыра звяртаюць увагу і на тое, што візуальна цяперашняя Прыпяць месцамі выглядае больш мелкай, чым раней. Адна з магчымых прычын — змены самога рэчышча і назапашванне пяску на асобных участках. Аднак толькі па фотаздымках нельга вызначыць, наколькі істотна за гэты час змянілася глыбіня ракі.

Што змяніла асушэнне Палесся

У Прыпяцкім басейне ёсць яшчэ адна праблема, якая фармавалася дзесяцігоддзямі.

Палессе на працягу многіх гадоў асушалі, будавалі меліярацыйныя каналы і пераўтваралі натуральны водны рэжым тэрыторыі. Частка невялікіх рэк у верхнім цячэнні была ўключаная ў меліярацыйныя сістэмы і фактычна стала каналамі для адводу вады.

Такая сістэма дазваляе хутка адводзіць лішнюю ваду пасля моцных ападкаў, але мае і адваротны бок: падчас працяглай засухі ландшафту складаней утрымліваць вільгаць.

Гэта не азначае, што цяперашняе малаводдзе Прыпяці можна цалкам растлумачыць асушэннем Палесся. На ўзровень ракі ўплываюць колькасць ападкаў, тэмпература, стан грунтовых вод, вада ў прытоках і сітуацыя ва ўсім басейне. Аднак зменены водны рэжым робіць тэрыторыю больш уразлівай да працяглых сухіх перыядаў.

Фактычна Прыпяць рэагуе на тое, што адбываецца на вялікай тэрыторыі — ад Валыні і Ровеншчыны ва Украіне да Палесся ў Беларусі.

Чытайце таксама: «Теперь это пески Геродота». Беларус показал, как обмелела Припять, а чиновники говорят ждать дождей

Чым небяспечнае працяглае малаводдзе

Для ракі нізкі ўзровень вады — гэта не толькі праблема для суднаходства ці зручнасці адпачынку каля вады.

На мелкаводных участках вада хутчэй награваецца. Пры гэтым можа змяншацца колькасць растворанага ў ёй кіслароду. Гэта стварае горшыя ўмовы для рыбы і іншых водных арганізмаў.

Змяняюцца і ўмовы для воднай расліннасці. Калі малаводдзе працягваецца доўга, наступствы закранаюць не адзін асобны ўчастак, а могуць адбівацца на ўсёй звязанай сістэме ракі, яе старыц, балот і прытокаў.

Пакуль гістарычны мінімум Прыпяці ў Мазыры, зафіксаваны ў 2015 годзе на адзнацы −21 сантыметр, не пабіты. Але рэкордна нізкі для пачатку кастрычніка ўзровень паказвае, што рака ўваходзіць у восень з вельмі малым запасам вады.

І тое, што ў некаторых месцах аголенае рэчышча ўжо становіцца даступным для людзей, — прыкметная змена звыклага выгляду Прыпяці і яшчэ адзін сігнал пра зменлівы стан воднага балансу Палесся.

Чытайце таксама: Беларусь перажыла рэкордна гарачае лета: тэмпература ўпершыню паднялася вышэй за +40 °C

Наш канал в Telegram. Присоединяйтесь!

Есть о чем рассказать? Пишите в наш Telegram-бот. Это анонимно и быстро